![حلال 402](https://persianshimi.ir/wp-content/uploads/2024/01/حلال402-1024x1024.jpg)
![زایلین](https://persianshimi.ir/wp-content/uploads/2024/01/زایلین-مخلوط.jpg)
زایلین (Xylene) که به نام دی متیل بنزن (C6H4(CH3)2) نیز معروف است، در واقع نشاندهنده سه ایزومر زایلین، یعنی اورتو_زایلین، متا_زایلین و پارا_زایلین میباشد، ولی به خاطر مخلوط بودن این سه ایزومر، به آن مخلوط زایلین نیز میگویند. نام دیگر این ماده “زایلن” است که مایعی شفاف،بیرنگ است. این ماده از ترکیبات هیدروکربن آروماتیک محسوب میشود که ساختار آن، به شکل اتصال یک حلقه بنزن با دو گروه متیل در موقعیتهای گوناگون میباشد.
ماده مزبور بسیار سمی بوده و از قابلیت اشتعال بسیار بالایی برخوردار است، به طوری که فردی که در شرایط کار کردن با این ماده قرار میگیرد، باید از قبل آموزشهای لازم را دیده و بهطور کامل مجهز به وسایل ایمنی باشد. این ماده را باید در محیطی خنک که از تهویههای محیطی مناسب برخوردار باشد، نگهداری نمود. نکته دیگری که باید در محافظت از ماده رعایت نمود، این است که باید آن دور از گرما، اشعه مستقیم آفتاب و سایر منابع مشتعل نگه داشت.
تولید
برای تولید مخلوط زایلن ها و گریدهای پتروشیمیایی بنزن میتوان از فرایندی که به نام totaray معروف است، استفاده نمود. این فرایند بر اساس واکنش disproportionation تولوئن، ترنس آلکیلیشن تولوئن و آروماتیکها شکل میگیرد.
فرایند Tatory از دو بخش اصلی جداسازی محصولات و راکتور بستر ثابت تشکیل میشود. خوراک ورودی، ضمن ترکیب با جریان غنی از هیدروژن بازیابی و استفاده از مبدل خوراک (1) پیشگرم میشود و از آنجا جریان به گرمکن (2) انتقال مییابد تا پیش از آنکه به راکتور سیال موجود تزریق شود،بتواند در خط به دمای عملیاتی مطلوب خود دست باید. سپس خوراک داغ وارد راکتور میگردد (3). آنگاه جریانی که از راکتور خارج میشود، در مبدل دمایی خوراک، به تبادل گرما با جریان خوراک میپردازد و پس از خنک شدن، به واحد جداسازی ارسال میگردد.
هیدروژنی که از جریان بالای ستون جداساز خارج میشود، پس از بازیابیِ همزمان با یک جریان میکآپ هیدروژن، به راکتور بازمیگردد. همچنین جریان مایع خروجی از قسمت پایینی جداساز نیز به ستون دفع (5) ارسال میگردد، ضمن آنکه از جریان خروجی از بالای برج دفع نیز به عنوان سوخت مصرفی استفاده میشود. علاوه بر این، احتمال اینکه جریان مایع خروجی بالای ستون نیز به ستون دیبوتانایزر فرستاده شود، وجود دارد. ضمناً محصول پایینی برج دفع نیز ، پس از بازیابی به بخش BT fractionation واحد آروماتیک ها ارسال میشود.
به کمک کاتالیستهای مدرن, واحدهای امروزی از ظرفیت فرآوری خوراک با ترکیب درصدی معادل با 100%wt تولوئن تا 100% وزنی ترکیبات C9+ برخوردار شدهاند که البته مقدار بهینه غلظت C9+ در جریان خوراک، تقریباً 40 تا 60 درصد وزنی است. به لطف فرایندهای امروزی، امکان تولید مقادیر بیشتری از مخلوط زایلن از تولوئن ویا آروماتیکهای سنگین فراهم شده است.
کاربرد
مهمترین کاربرد زایلین مخلوط این است که از آن به عنوان حلال در صنعت استفاده میشود. زایلین جزو 30 ترکیب اصلی در صنعت محسوب میشود که به صورت انبوه تولید میگردد. کاربردهای آن عبارتند از:
زایلن را میتوان بهعنوان مکمل همراه بنزن به بنزین اضافه نمود.
ایزومرهای زایلین را میتوان به عنوان حلالهای صنعتی برای تولید بسیاری از مواد مورد استفاده قرار داد.
از ایزومرهای زایلین به عنوان واسطه در واکنشهای سنتزی استفاده میشود.
برای ساخت ترفتالیک اسید و دی متیل ترفتالات و اتیل بنزن میتوان زایلین را به کار برد.
کاربردهای دیگر زایلین در دندانپزشکی، آزمایشگاه بافتشناسی برای پردازش بافت، پوشش لغزش و رنگآمیزی است.
از زایلین همچنین به عنوان ماده خام در تولید اتیل بنزن به کار گرفته میشود.
از این ماده میتوان در آزمایشگاهها برای ساخت یخ خشک، به منظور خنک نگه داشتن مخازن واکنشگرها استفاده نمود.
صنایع چسب سازی از زایلین در جهت کاهش ویسکوزیته چسبها و تولید آنها استفاده میکنند.
زایلین همچنین در صنایعی که در آنها مقاومت محصولات در مقابل آب و نفوذ آن ضروری است، مثل صنایع ضد آب و تولید خط لولههای انتقال کاربرد فراوانی دارد.
زایلن نیز در شستشوی تجهیزات حمل و نقلی و همچنین ظروف مخزن دستگاههایی مانند تانکرها و هواپیما کاربرد دارد.
خطرات
این گاز قابلیت اشتعالپذیری بسیار بالایی دارد و چنانچه به دمای زیر 17 درجه سانتیگراد برسد، میتواند در دمای اتاق به مخلوط انفجار منجر شود، این در حالی است که احتمالاً کربن دی اکسید، پودر مواد شیمیایی خشککننده، اسپری، فوم یا مه آب برای خاموش کردن آن بیاثر است، زیرا قادر به خنک کردن و سرد کردن این ماده را تا زیر نقطه اشتعال نمیباشد.
از آن گذشته، از این ماده بخارات بسیار سمی متصاعد میشود و برخورد آن با چشم ممکن است سبب بروز سوزش، سرخی و حتی آسیبهای جدی گردد، ضمن آنکه استنشاق این بخارات نیز ممکن است به ایجاد سردرد، تهوع، گیجی و … منجر شود و سریعاً باید به فرد کپسول اکسیژن وصل نمود.
چنانچه فردی این ماده را بخورد، سیستم عصب مرکزیاش تحریک میشود و ممکن است به مصمومیت و حتی مرگ او منجر گردد. این ماده نبایستی با پوست و یا لباس فرد در تماس باشد. برای حمل و نقل ماده مزبور باید از لباسهای حفاظتی و دستکش استفاده نمود، لباسهای آلوده را از تن خارج کرد و پوست را با آب و صابون شستشو داد. تحقیقات ثابت کرده که پوست بر اثر تماس با ایزومرها زایلین، تحریک شده و دچار قرمزی و سوختگی میگردد. این عوارض معمولاً پس از گذشت حدود یک ساعت از زمانِ قطع تماس، برطرف میگردد.
دستورات ایمنی
زایلین یک ماده صنعتی با خواص سمی و شیمیایی است و هنگام استفاده از آن باید اطلاعات کافی در مورد آن داشته باشید. هنگام کار با محلول زایلین، استفاده از دستکش، ماسک، عینک مخصوص و لباس مناسب کار در محیط های آزمایشگاهی ضروری است.
هنگام استفاده از مواد زایلین توجه داشته باشید که درب آن را از فاصله نزدیک به خود باز نکنید، زیرا ممکن است موقع باز کردن درب، گازی که از آن متصاعد میشود، وارد چشم شود و عوارضی مثل سوزش و قرمزی چشم به دنبال داشته باشد.
جهت مشاوره و خرید تماس حاصل فرمایید
۰۹۱۲۲۴۵۷۹۹۸